အေမရိကန္ရဲ႕ ရန္စမႈကို ကာကြယ္ဖို႔ သူတို႔ ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့ န်ဴကလီးယားလက္နက္ႀကီးနဲ႔ တုံ႔ျပန္ဖို႔ နည္းနည္းမွ တုံ႔ဆိုင္းေနမွာ မဟုတ္ပါဘူးဆိုၿပီး ေျမာက္ကိုရီးယား ႏိုင္ငံပိုင္ ႐ုပ္သံက ႀကဳံးဝါးခဲ့ပါတယ္။
ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ ၿပီးခဲ့တဲ့ ရက္ပိုင္းေတြကလည္း စစ္ေရးအင္အားျပၿပီး ဒုံးပ်ံႀကီးေတြ အပါအဝင္ လက္နက္အသစ္ေတြကိုလည္း ထုတ္ျပလာခဲ့ပါတယ္။ ေျမာက္ကိုရီးယားမွာ န်ဴလက္နက္ပိုင္ဆိုင္ေနၿပီလို႔ သိထားၾကပါတယ္။ ကမာၻက ပိတ္ဆို႔ ဟန္႔တားထားတဲ့ ၾကားက အဲဒီလက္နက္ကို ဘယ္က ဘယ္လို ရသြားခဲ့တာပါလဲ။
စစ္ေအးကာလက စၿပီး ရည္မွန္းခ်က္ရွိခဲ့
သမိုင္းေၾကာင္းကို ျပန္ၾကည့္ရင္ ေျမာက္ကိုရီးယားတို႔ရဲ႕ န်ဴလက္နက္ပိုင္ေရး ရည္မွန္းခ်က္က ၁၉၅၀ ကိုရီးယားစစ္ပြဲႀကီး ၿပီးကတည္းက စတင္ခဲ့တာလို႔ ယူဆရပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က အေမရိကန္ေတြက သူတို႔ကို န်ဴကလီးယားလက္နက္နဲ႔ ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့လို႔ သူတို႔မွာလည္း ခုခံဖို႔ န်ဴလက္နက္ရွိသင့္ၿပီလို႔ ခံယူလာခဲ့တာပါ။
စစ္ေအး တိုက္ပြဲကာလမွာ ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ ကြန္ျမဴနစ္မဟာမိတ္ ဆိုဗီယက္ယူနီယံဆီက ယူေရနီယမ္ အ႐ိုင္းသုံးတဲ့ လွ်ပ္စစ္ထုတ္ ဓာတ္ေပါင္းဖိုေတြ ရခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ ဓာတ္ေပါင္းဖိုေတြမွာ ယူေရနီယံအ႐ိုင္းကို ေျဖးေျဖးနဲ႔ အခ်ိန္အၾကာႀကီး အပူေပးတဲ့အခါ န်ဴကလီးယားဗုံးေတြမွာ သုံးႏိုင္တဲ့ ပလူတိုနီယမ္ကို ရလာပါတယ္။
ေျမာက္ကိုရီးယားန်ဴလက္နက္ ဘယ္လိုရသြားသလဲဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံတကာသတင္းသုံးသပ္ခ်က္အစီအစဥ္
မိတ္ေဆြေတြရွာ၁၉၉၀ ေက်ာ္ ဆိုဗီယက္ယူနီယံ ၿပိဳကြဲသြားခ်ိန္မွာေတာ့ ေျမာက္ကိုရီးယားေတြ မိတ္ေဆြသစ္ ရွာလာပါတယ္။ အဲဒီမွာ ေတြ႕သြားတာက ပါကစၥတန္ပါ။
ေျမာက္ကိုရီးယားက သူတို႔ရဲ႕ ဒုံးပ်ံနည္းပညာကို ပါကစၥတန္ကို ေရာင္းခ်ေပးဖို႔ႏိုင္ငံခ်င္း သေဘာတူခဲ့တယ္လို႔ ပါကစၥတန္ရဲ႕ လက္နက္ထိန္းခ်ဳပ္ေရးဌာနမႉးလုပ္ခဲ့သူ ဗိုလ္မႉးခ်ဳပ္ေဟာင္း ဖာေရာ့ဇ္ ဟာဆန္ ခန္က ေျပာပါတယ္။
ဒီလို တရားဝင္နည္းနဲ႔ အဆက္အသြယ္ေတြ လုပ္သလို လွ်ိဳ႕ဝွက္ဆက္ဆံမႈေတြလည္း ရွိခဲ့တယ္လို႔ သူကဆိုပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က ပါကစၥတန္မွာ ေအက်ဴခန္ ဆိုတဲ့ နာမည္ေက်ာ္ သိပၸံပညာရွင္ရွိခဲ့ပါတယ္။ သူဟာ ပါကစၥတန္ကို န်ဴလက္နက္ပိုင္ရွင္ ျဖစ္ေအာင္လုပ္ေပးခဲ့သူပါ။ သူ႔ရဲ႕ ဓာတ္ခြဲခန္း အလုပ္႐ုံမွာ ေျမာက္ကိုရီးယားေတြ လာအလုပ္လုပ္ၾကၿပီး သူ႔ဆီက ယူေရနီယံကို လက္နက္ထုတ္ႏိုင္တဲ့အဆင့္အထိ သန္႔စင္ႏိုင္တဲ့ နည္းပညာကို သင္ယူခဲ့ၾကတယ္လို႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခန္က ေျပာပါတယ္။
“ပါကစၥတန္မွာ လာအလုပ္လုပ္ေနတဲ့ ေျမာက္ကိုရီးယား ပညာရွင္တစ္ေယာက္ရဲ႕ မိန္းမေသေတာ့ အိမ္ေထာင္ပစၥည္းေတြ သေဘၤာနဲ႔ ျပန္ပို႔တဲ့အထဲမွာ န်ဴကလီးယား ေလာင္စာေခ်ာင္းေတြကို ေသတၱာေတြနဲ႔ထည့္ၿပီး ပို႔ေပးခဲ့ၾကတယ္။”
ေနာက္ပိုင္းမွာ ပါကစၥတန္အစိုးရက ႏိုင္ငံတကာ ဖိအားေၾကာင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားေတြကို ျပန္ပို႔ဖို႔ ေအက်ဴခန္ကို ၫႊန္ၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီအခ်ိန္မွာ န်ဴးကလီးယားဗုံးထုတ္ဖို႔အဓိက ပစၥည္းျဖစ္တဲ့ ပလူတိုနီယံနဲ႔ ယူေရနီယံ သန္႔စင္ႏိုင္တဲ့ နည္းပညာကို ေျမာက္ကိုရီးယားေတြ ရသြားပါၿပီ။
စက္ပစၥည္းေတြ ေစ်းကြက္ထဲမွာ ဝယ္လို႔ရ
ဒါေပမယ့္ အဲဒီနည္းပညာရတာနဲ႔ ဗုံးထုတ္ႏိုင္ေသးတာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး၊ အဆင့္ေတြလိုေသးတယ္လို႔ သိပၸံနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာလုံၿခဳံေရးအင္စတီက်ဴကို တည္ေထာင္သူ ေဒးဗစ္ေအာဘ႐ိုက္က ေျပာပါတယ္။ သူဟာ လက္နက္စစ္ေဆးေရးမႉး တစ္ေယာက္လည္း ျဖစ္ခဲ့သူပါ။
“န်ဴကလီးယားလက္နက္ကို ထုတ္ဖို႔က သိပ္ရႈပ္ေထြး ခက္ခဲပါတယ္။ ႏိုင္ငံတစ္ခုအတြက္ဆိုရင္ အင္မတန္ ႀကီးမား ရႈပ္ေထြးတဲ့ ပစၥည္းေတြ သုံးရတဲ့ စက္႐ုံေတြလည္း လိုပါတယ္။”
အဲဒီ စက္ပစၥည္းေတြ မရွိတဲ့ ေျမာက္ကိုရီးယားအတြက္ သိပ္ေတာ့ အခက္အခဲမရွိပါဘူး။ ႏိုင္ငံတကာ ေစ်းကြက္မွာ ဝယ္လို႔ရခဲ့ပါတယ္လို႔ သူက ေျပာပါတယ္။
“၁၉၈၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္ေတြမွာေတာ့ ဥေရာပမွာ အထိန္းအခ်ဳပ္ေတြ မရွိေသးေတာ့ ဥေရာပကုမၸဏီေတြဆီက ဝယ္လို႔ လြယ္လြယ္ရခဲ့တယ္။ ေျမာက္ကိုရီးယား သံ႐ုံးေတြ ေကာင္စစ္ဝန္႐ုံးေတြက အဝယ္ေတာ္ေတြ လုပ္ခဲ့တာေပါ့။”
ေနာက္ပိုင္း ဥေရာပမွာ စည္းကမ္းေတြ တင္းၾကပ္လာေတာ့ ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ တ႐ုတ္ကို ေ႐ႊ႕ၿပီး ေစ်းကြက္ရွာခဲ့ပါတယ္လို႔ ေဒးဗစ္ေအာဘ႐ိုက္က ေျပာပါတယ္။
“တ႐ုတ္ကုမၸဏီတစ္ခုကို ငွားၿပီး သူတို႔အတြက္ ျပည္တြင္းမွာ သုံးဖို႔ ပစၥည္းေတြ ဝယ္တာဆိုၿပီး တင္သြင္းပါတယ္။ တ႐ုတ္ထဲကို ေရာက္လာၿပီးရင္ေတာ့ ကုန္းလမ္းက တဆင့္ ေျမာက္ကိုရီးယားကို ပို႔ပါတယ္။ တ႐ုတ္နယ္စပ္မွာက စစ္ေဆးေရးေတြက မတင္းၾကပ္ဘူးေလ။”
ဒီလိုနဲ႔ ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ သန္႔စင္ၿပီး ယူေရနီယံေတြကိုရ၊ ၿပီးေတာ့ လက္နက္ထုတ္လုပ္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့ စက္ေတြ ပစၥည္းေတြကို ေစ်းကြက္ထဲက လြယ္လြယ္နဲ႔ ဝယ္လို႔ ရသြားခဲ့ပါၿပီ။ အဲဒါေတြ ရေတာ့ ဗုံးကို ဘယ္လို ထုတ္လုပ္ခဲ့ပါသလဲ။
ေျမာက္ကိုရီးယား လက္နက္စက္႐ုံထဲ ေရာက္ဖူးသူ
အေမရိကန္ စတန္းဖို႔ တကၠသိုလ္က ပညာရွင္ ဆီးဖရီးဟက္ကာဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ အဓိက သိပၸံစမ္းသပ္ခန္း ေလာ့စ္အလာမိုအမ်ိဳးသားဓာတ္ခြဲခန္းမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အလုပ္လုပ္ခဲ့သူပါ။ သူဟာ ေျမာက္ကိုရီးယားက ဖိတ္ေခၚၿပီး သူတို႔ရဲ႕ န်ဴကလီးယားအစီအစဥ္ကို ျပသခံရတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ပညာရွင္ နည္းနည္းေလးထဲက တစ္ေယာက္ပါ။
“၂၀၀၄ ဇန္နဝါရီမွာ ယုံႁဗြန္းန်ဴကလီးယားစက္႐ုံကို ကြၽန္ေတာ္ေရာက္သြားတယ္။ ေတာ္ေတာ္ေလး အံ့အားသင့္စရာေကာင္းပါတယ္။ သူတို႔ ပလူတိုနီယံထုတ္ေနတဲ့ အဆင့္ေတြကို ျပတယ္။ ဖန္ဘူးထဲ ထည့္ထားတဲ့ ပလူတိုနီယံကိုေတာင္ ကြၽန္ေတာ္ ကိုင္ၾကည့္ခဲ့ရေသးတယ္”
သူ ကိုင္ၾကည့္ခဲ့ရ ေတြ႕ခဲ့ရတာ ဗုံး မဟုတ္ေသးေပမယ့္ ဗုံးလုပ္ႏိုင္ေနၿပီလို႔ သူ ယုံၾကည္ခဲ့ပါတယ္။ ေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ စက္႐ုံရဲ႕ အဆင့္ျမင့္ပုံ၊ ပညာရွင္ေတြရဲ႕ နည္းပညာ ကြၽမ္းက်င္ပုံေတြကို သူ တအံ့တၾသေတြ႕ခဲ့ရတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူ႔ကို ေခၚျပတဲ့ရည္႐ြယ္ခ်က္ကလည္း ေျမာက္ကိုရီးယားေတြ သူတို႔မွာ ဘာရွိေနၿပီ ဘာလုပ္ႏိုင္ေနၿပီဆိုတာ ကမာၻကို သိေစခ်င္တဲ့ ေသဘာလို႔ သူက ယုံၾကည္ခဲ့ပါတယ္။
ဒီၾကားထဲမွာပဲ ေျမာက္ကိုရီးယားဟာ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ ပထမဆုံး န်ဴကလီးယားဗုံးကို စစမ္းသပ္ေဖာက္ခြဲပါတယ္။ ေျမေအာက္ လႈိက္ေခါင္းနက္ႀကီးထဲ ေဖာက္ခြဲခဲ့တဲ့ ဗုံးဟာ ေသးၿပီး သိပ္အဆင့္မျမင့္ေပမယ့္ သူတို႔ လက္ထဲ ဗုံးရသြားၿပီဆိုတာ ကမာၻက သိလိုက္ရပါတယ္။
၂၀၁၀ မွာ ဆီးဖရီးဟက္ကာ ေျမာက္ကိုရီးယား န်ဴစက္႐ုံကို ေနာက္တစ္ေခါက္ ေရာက္သြားခ်ိန္မွာေတာ့ အေျပာင္းအလဲႀကီး ထပ္ေတြ႕လိုက္ရပါတယ္။
“အေဆာက္အဦထဲဝင္လိုက္တာနဲ႔ ကြၽန္ေတာ္ေတာ္ေတာ္ေလး အံ့ၾသသြားတယ္။ ဒီအထဲ ကြၽန္ေတာ္ တစ္ေခါက္ ေရာက္ဖူးတယ္၊ အခု ေတာ့ လုံးဝ ျပန္ျပင္ထားတယ္။ ဒုတိယထပ္ကို တက္ၿပီး မွန္ျပဴတင္းက ေအာက္ကို ၾကည့္လိုက္ရင္ နံရံႀကီးတစ္ခုေဘးမွာ သတၱဳႁပြန္ေတြ ၂၀၀၀ ေလာက္ စီထားၿပီး သူတို႔ကို ရႈပ္ေထြးတဲ့ ပိုက္ေတြနဲ႔ ဆက္ထားတာ ေတြ႕ရတယ္။”
အဲဒီ သတၱဳႁပြန္ေတြဆိုတာက ယူေရနီယံ သတၱဳကို လက္နက္ထုတ္ႏိုင္တဲ့ အဆင့္အထိ သန္႔စင္ေပးတဲ့ စင္ထရီဖ်ဳဂ်္ ဗဟိုခြာစက္ေတြပါ။ ကြန္ထ႐ိုးခန္းဟာလည္း အရင္လို စနစ္ေဟာင္းက ခလုတ္ေတြ၊ လက္ေရးဇယားေတြနဲ႔ မဟုတ္ေတာ့ပဲ မ်က္ႏွာျပင္ျပား တီဗီစကရင္ေတြ၊ ေနာက္ဆုံးေပၚ စက္ကိရိယာေတြနဲ႔ ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္တဲ့။
“သူတို႔မွာ ဗုံး အလုံး ၂၀ အစိတ္ေလာက္ထိ ထုတ္ႏိုင္မယ့္ ပလူတိုနီယံနဲ႔ သန္႔စင္ၿပီး ယူေရနီယံေတြ ရွိေနၿပီလို႔ ခန္႔မွန္းလို႔ ရပါတယ္။”
၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ သူတို႔ ပထမဆုံး ဗုံးကို စမ္းခဲ့တယ္ အခုဆို သူတို႔ ပိုင္ထားတဲ့ ဗုံးေတြက ဘယ္ေလာက္ စိုးရိမ္စရာ ရွိေနၿပီလဲ။
“ၿပီးခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္အတြင္း ေနာက္ထပ္ေလးႀကီမ္ ထပ္စမ္းခဲ့ၿပီးၿပီ။ ႏွစ္ျခားၿပီး စမ္းတာဆိုေတာ့ တစ္ခုခ်င္းကို ပိုေကာင္းေအာင္လုပ္လာႏိုင္တာေပါ့။ ေနာက္ဆုံး စမ္းတဲ့ ဗုံးႏွစ္လုံးေလာက္ကဆို ဂ်ပန္က ဟီ႐ိုရွီးမားနဲ႔ နာဂါဆာကီးတို႔ကို ဖ်က္ခဲ့တဲ့ ဗုံးေတြေလာက္အားျပင္းတယ္။ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ကို ဖ်က္ႏိုင္ေလာက္တဲ့ ဗုံးေတြေပါ့။”
ေျမာက္ကိုရီးယားမွာ စူပါ သိပၸံပညာရွင္ႀကီးေတြမရွိေပမယ့္ သူတို႔ဟာ နည္းပညာကို ကြၽမ္းက်င္ၾကတယ္။ စာအုပ္ေတြဖတ္ၿပီး တီထြင္ႏိုင္ၾကတာေတြ႕ရတယ္လို႔ သူကေျပာပါတယ္။
ဗုံးရွိရင္ ပစ္မွတ္ကို ပစ္ႏိုင္ၿပီလား
႐ုရွားဆီက ပလူတိုနီယံထုတ္ႏိုင္တဲ့ နည္းပညာ၊ ပါကစၥတန္ဆီက ယူေရနီယံသန္႔စင္ႏိုင္တဲ့ အတတ္ပညာ၊ ကမာၻ႔ေစ်းကြက္ထဲက စက္ပစၥည္းေတြ ဝယ္ယူလို႔ ရၿပီးတဲ့ေနာက္ ေျမာက္ကိုရီးယား န်ဴကလီးယားဗုံးေတာ့ ပိုင္ခဲ့ပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ ဘာ လိုေနပါေသးသလဲ။
မယ္လစ္ဆာ ဟမ္နမ္ဟာ ေတာင္ကိုရီးယား အေျခစိုက္ၿပီး ႏိုင္ငံတကာပဋိပကၡ ေလ့လာေရးအဖြဲ႕အတြက္ သုေတသနအရာရွိလုပ္ခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။ ေျမာက္ကိုရီးယားရဲ႕ လက္နက္အစီအစဥ္ကို အထူးျပဳ ေလ့ေလာေနခဲ့သူပါ။
“ေျမာက္ကိုရီးယားက ေလယာဥ္ေပၚမွာ ဗုံးတင္ၿပီး ႀကဲမခ်ႏိုင္ပါဘူး။ အဲဒီ ေလယာဥ္ ပ်ံတက္လာတာနဲ႔ ပစ္ခ်ခံရမွာေပါ့။ သူတို႔ဆီမွာ ဒုံးပ်ံရွိမွ န်ဴကလီးယား ထိပ္ဖူးတပ္ၿပီး ပစ္ခ်င္တဲ့ေနရာ ေရာက္ေအာင္ ပစ္ႏိုင္မွာပါ။”
ဒါဆို သူတို႔မွာ အဲဒီလို ပစ္ႏိုင္တဲ့ ဒုံးပ်ံေတြေရာ ရွိေနၿပီလား။ ၿပီးခဲ့တဲ့ ႏွစ္ မတ္လက စစ္ေရးျပပြဲမွာ ေခါင္းေဆာင္ ကင္မ္ဂ်ဳံအြန္းဟာ ထိပ္ဖူးလို႔ ယူဆရတဲ့ ပစၥည္းတစ္ခု အနားမွာ ရပ္ၾကည့္ေနတာ ေတြ႕ခဲ့ရပါတယ္။ အဲဒါက န်ဴထိပ္ဖူးပါလား။
“ကြၽန္မတို႔ တိုင္းတာ တြက္ခ်က္မႈေတြသာ တိတိက်က် ျဖစ္လာရင္ေတာ့ အဲဒီ ထိပ္ဖူးဟာ သူတို႔ဆီမွာ ရွိၿပီးသား ဒုံးပ်ံစနစ္ေတြ အမ်ားႀကီးမွာ တပ္ၿပီး သုံးလို႔ ရႏိုင္ေနပါၿပီ။”
သူတို႔ ဟာ ဒုံးပ်ံထိပ္ဖူးမွာ တပ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ေသးတဲ့ န်ဴကလီးယားဗုံး ထုတ္ႏိုင္ၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေမးစရာက သူတို႔ရဲ႕ ဒုံးပ်ံဟာ န်ဴထိပ္ဖူး တပ္ ၿပီး ပစ္ႏိုင္ဖို႔ ဘယ္ေလာက္ အဆင္သင့္ျဖစ္ေနၿပီလဲဆိုတာပါပဲ။
“အခုေလာေလာဆယ္ေတာ့ သူတို႔ အေမရိကားတို႔ ၿဗိတိန္တို႔ဆီ ေရာက္ေအာင္ မပစ္ႏိုင္ေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ တိုက္ခ်င္းပစ္ ဒုံးပ်ံတစ္စီးမွာ ရွိရမယ့္ အစိတ္အပိုင္းေတြ ထုတ္ထုတ္ျပေနတာ ေတြ႕ရတယ္၊ ဒုံးပ်ံအင္ဂ်င္ကိုေတြ႕ရတယ္။ ေလာင္စာေတြလည္း ထုတ္ျပတယ္၊ အပူကာ စနစ္လည္း ေတြ႕ရတယ္၊ ဒုံးပ်ံတစ္ခုလုံး ပစ္လႊတ္ျပတာေတာ့ မေတြ႕ရေသးဘူး။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီ ဒုံးပ်ံသူတို႔ စမ္းသပ္ပစ္လႊတ္လိုက္တဲ့ ေန႔ဟာေတာ့ တကမာၻလုံးလႈပ္ခတ္သြားမယ့္ ေန႔ပါပဲ။”
(ဘီဘီစီ ကမာၻတလႊားအစီအစဥ္ The Inquiry က How Did North Korea Get the Bomb ကို မွီျငမ္းပါသည္။)
by BBC Burmese