စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေအာက္မွာ...

စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေအာက္မွာ..

"စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေအာက္က သူနဲ႔ ကၽြန္မ" ဆိုလို႔ မေခ်ာတစ္ေယာက္ စေတာ္ဘယ္ရီေအာက္မွာ ေလးဘက္တြားျပီး ဘယ္သူနဲ႔မ်ား ခ်ိန္းေတြ႔ပါလိမ္႔လို႔ ေတြးေနၾကမယ္ထင္ပါတယ္ ) စေတာ္ဘယ္ရီပင္ ေအာက္မွာ ခ်ိန္းေတြ႕ၾကတယ္ဆိုတဲ႔စကားဟာ မျဖစ္ႏိုင္တဲ႔စကားလို႔ လူေတြက ေျပာၾကပါလိမ္႔မယ္။ ဘာလုိ႕လဲဆိုေတာ႕ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ဆိုတာ ေျမျပင္ေပၚမွာ ကပ္ျပီးေပါက္တဲ႔ အပင္မ်ဳိးျဖစ္တာေၾကာင္႔ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေအာက္မွာ ေတြ႔ဖို႔ဆိုတာ ဘယ္လိုျဖစ္ႏိုင္ပါ႔မလဲေနာ္။ ဒါေပမဲ႔ တကယ္႕ကို စေတာ္ဘယ္ရီပင္ ေအာက္မွာ ခ်ိန္းေတြ႔လို႕ရပါတယ္ဆိုရင္ ယံုႏိုင္ၾကပါမလားရွင္။ တကယ္ပါ။ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ၾကီးရဲ႕ေအာက္မွာ လူေတြ သြားလာလို႔ရသလို၊ ခ်ိန္းဆို စကားေျပာၾကဖို႔လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင္႔ ကၽြန္မက ဒီလိုေျပာႏိုင္ပါသလဲဆိုရင္ တစ္ရက္မွာ ကၽြန္မရဲ႕ သူငယ္ခ်င္း တစ္ေယာက္က  သူသြားခဲ႔တဲ႔ ဥယ်ာဥ္တစ္ခုက ဓာတ္ပံုေတြ ကၽြန္မရဲ႕ အီးေမလ္းကို ပို႕လာပါတယ္။ အဲဒီ ပံုေတြထဲမွာ ထူးထူးျခားျခား စိတ္ဝင္စားေစတဲ႔ ဓာတ္ပံုက ေအာက္ကဓာတ္ပံုထဲက ပံုပါ။ အဲဒီအပင္ေအာက္ေျခမွာ စေတာ္ဘယ္ရီပင္လုိ႔ စာတန္းကပ္ထားပါတယ္။

ဒီအပင္ၾကီးကို စေတာ္ဘယ္ရီပင္လို႔ ေခၚပါတယ္။

( The Huntington Library and Botanical Gardens မွာ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ၾကီး)

ကၽြန္မစိတ္ထဲမွာလည္း ဓာတ္ပံုကိုၾကည္႕မိရင္း စေတာ္ဘယ္ရီပင္က ဒီေလာက္ၾကီးတယ္ဆိုတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါ႔မလားရယ္လို႔ စဥ္းစားအံ႕ၾသမိျပီး သူငယ္ခ်င္းကို ေမးၾကည္႔ေတာ႔ အဲဒီအပင္ဟာ တကယ္ကို စေတာ္ဘယ္ရီပင္ျဖစ္ေၾကာင္းနဲ႔၊ ျပတုိက္ရဲ႕ ဥယ်ာဥ္တြင္းမွာ စိုက္ပ်ိဳးျပသထားတဲ႔ အပင္ျဖစ္ေၾကာင္း ဒါေၾကာင္႔ "စေတာ္ဘယ္ရီပင္ ေအာက္မွာ ခ်ိန္းေတြ႔ၾကတယ္ဆိုတဲ႔ စကားဟာ မျဖစ္ႏိုင္တဲ႔စကား မဟုတ္ေၾကာင္း ေျပာလာပါတယ္။" ပံုက စာသားကို အနီးကပ္ ၾကည္႕ၾကည္႕ေတာ႕လည္း Strawberry Tree လို႔ ေသခ်ာေရးထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါနဲ႔ဘဲ ၾကီးမားလွတဲ႔ ဒီအပင္ၾကီးကို ကၽြန္မက စိတ္ဝင္စားမိျပီး စေတာ္ဘယ္ရီပင္အေၾကာင္းကို လိုက္လံ ရွာေဖြမိပါေတာ႔တယ္။

 

ပင္ေျခေအာက္မွာ ေရးထိုးထားတဲ႔ ဆိုင္းပုဒ္ေပၚက သစ္ပင္ရဲ႕ အမည္

ကၽြန္မအခုေရးသားမဲ႔ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ဆိုတာကေတာ႔ အပင္ပုပုေသးေသး ေျမမွာကပ္ေပါက္တဲ႔ စေတာ္ဘယ္ရီပင္မဟုတ္ပါဘူး။ တစ္ႏွစ္ပတ္လံုး အရြက္စိမ္းစိမ္းေတြ အျမဲတမ္းစိမ္းလန္းေနတဲ႔  အပင္မ်ဳိးျဖစ္ပါတယ္။ ေခ်ာမြတ္တဲ႔ မီးခိုးေရာင္ သစ္ေခါက္မ်ိဳးရွိျပီး အပင္ငယ္ကေန ေပ ၆၀ခန္႔အထိ ျမင္႔တဲ႔ အပင္ၾကီးထိ ရွိတတ္ပါတယ္။ Strawberry Tree လို႔ ေခၚသလို Arbutus unedo လို႔လည္း ေခၚပါတယ္။ ဘယ္ရီသီးအမ်ိဳးအစားထဲမွာ ပါဝင္တာေၾကာင္႔ Bayberry လို႕လည္း ေခၚဆိုၾကပါတယ္။ ေဆာင္းဦးရာသီေႏွာင္းပိုင္းမွာ ခရင္မ္ကာလာ အပြင္႔ေလးမ်ား တစ္ပင္လံုး ဖူးပြင္႕ေဝဆာတတ္တဲ႔ အပင္ျဖစ္ပါတယ္။ အပြင္႔ရဲ႕ ရနံ႔ဟာ ခ်ိဳျမျမ ပ်ားရည္နံ႔ေဖ်ာ႔ေဖ်ာ႔ေလး ရွိတတ္ပါတယ္။

 

လွပစြာဖူးပြင္႔ေနတဲ႔ စေတာ္ဘယ္ရီပြင္႔ကေလးမ်ား

အသီးၾကားက အပြင္႔မ်ား

အဝါေရာင္ ျဖစ္ခါစကေန ပန္းေရာင္ အနီေရာင္ ထိုမွ အနီရင္႕ရင္႕ေရာင္အထိ ရင္႕မွည္႔ဖို႔ရာ အခ်ိန္မ်ားစြာ ၾကာတာေၾကာင္႔ ေနာက္တစ္ရာသီ ပန္းမ်ားဖူးပြင္႔ခ်ိန္မွာ ပထမရာသီရဲ႕ အသီးမ်ား ရင္႕မွည္႔ခ်ိန္နဲ႔ သြားတူညီေနတာေၾကာင္႕ အပင္မွာ အပြင္႔နဲ႔အသီးကို တစ္ျပိဳင္တည္း ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ အသီးသီးခ်ိန္မွာ အသီးအရြယ္အစားဟာ ၁.၅ စင္တီမီတာကေန ၂.၅ စင္တီမီတာအထိသာ ရွိျပီး မွည္႔ေနတဲ႔ အသီးမ်က္ႏွာျပင္ဟာ နီရဲျပီး အဖုအထစ္မ်ား ရွိေနတာေၾကာင္႕ လိုင္ခ်ီးသီးလိုလို ၾကက္ေမာက္သီးလိုလို ဆင္ဆင္တူပါတယ္။ အသီးရဲ႔အေရာင္ဟာ နီရဲေတာက္ပတဲ႔ အနီေရာင္ျဖစ္ေပမဲ႔ အျဖဴေရာင္ကေန ခရမ္းေရာင္ထိလည္း ရွိတတ္ပါတယ္။ အတြင္းသားဟာ အသီးေပၚက မ်က္ႏွာျပင္ရဲ႕ အေရာင္အတိုင္း ရွိတတ္ျပီး ရံဖန္ရံခါေတာ႔ အေရာင္ေဖ်ာ႕တတ္ပါတယ္။

ျဖဴဝါေရာင္ေလးကေန တေျဖးေျဖးနဲ႔ ခုလို ပန္းရင္႕ေရာင္သို႔ ေျပာင္းလဲသြားပါတယ္

အပင္ေပၚက မွည္႔ကာစ ဝါနီေရာင္ ေရာယွက္ေနတဲ႔ စေတာ္ဘယ္ရီမ်ား

၄င္းအပင္ရဲ႕ မူရင္းေဒသက အာရွေဒသျဖစ္ျပီးေတာ႔ တရုတ္ျပည္မွာေတာ႕ လြန္ခဲ႔တဲ႔ ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀၀ေက်ာ္ခန္႕ကတည္းက စိုက္ပ်ိဳးခဲ႔တာ ျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ယန္စီျမစ္ဝွမ္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ အၾကီးအက်ယ္ စိုက္ပ်ိဳးခဲ႔ၾကပါတယ္။ မီတာ ၁၀၀ကေန ၁၅၀၀ ထိ ျမင္႕မားတဲ႔ ေတာင္ေစာင္းတစ္ေလွ်ာက္နဲ႔ ေတာင္ၾကားေတြမွာ ေတာအုပ္သဖြယ္ စိုက္ပ်ိဳးခဲ႕ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ျမိဳ႕တြင္းမွာေတာ႔ လမ္းမၾကီးေတြရဲ႕ ေဘးတစ္ဖက္ တစ္ခ်က္နဲ႔ ဥယ်ာဥ္တြင္းမ်ားမွာ အဆင္တန္ဆာ အေနနဲ႔လည္း စိုက္ပ်ဳိးၾကပါတယ္။ အပြင္႕ပြင္ခ်ိန္ အသီးသီးခ်ိန္ ေအာက္တိုဘာကေန ႏိုဝင္ဘာလလိုအခ်ိန္မ်ားဆို လူတကာက ေငးေမာရေလာက္ေအာင္ လွပစြာ သီးပြင္႔ဆာေနတတ္ပါတယ္။ သက္တမ္းရွည္ၾကာတဲ႔ အပင္မ်ိဳး ျဖစ္တာေၾကာင္႔ ႏွစ္ေပါင္းရာခ်ီၾကာေအာင္ ရွင္သန္ေနႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ျခံထဲက စေတာ္ဘယ္ရီ

လမ္းေဘးတစ္ေနရာက စေတာ္ဘယ္ရီပင္

မွည္႔လာတဲ႔ စေတာ္ဘယ္ရီ

 

လွပတဲ႔ စေတာ္ဘယ္ရီသီးမ်ား  

အခ်ိဳ႕ စိုက္ပ်ဳိးေရးသမားမ်ားကေတာ႕ အသီးကို ၄စင္တီမီတာထိ အရြယ္ရွိေအာင္ စိုက္ပ်ိဳးႏိုင္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ အသီးရဲ႕ အရြယ္နဲ႔ နီေရာင္ရွိပံုခ်င္းကေတာ႕ ရိုးရိုးစေတာ္ဘယ္ရီသီးနဲ႔ တူေသာ္လည္း အရသာမွာေတာ႔  မတူဘဲ ခ်ဥ္ခ်ဳိခ်ဳိနဲ႔ အနည္းငယ္ ဖန္တြတြ အရသာနဲ႔ အသားကို စားရင္ ပ်င္းတြဲတြဲရွိျပီး အလယ္မွာ ၾကီးမားတဲ႔ အေစ႔တစ္ခုတည္းသာ ရွိပါတယ္။ အခြံခြာစားတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ အလံုးလိုက္ စားရတဲ႔အသီးျဖစ္ပါတယ္။ ခ်ဥ္ဖန္ဖန္ ရွိတာေၾကာင္႔ ဒီအတိုင္းစားတာထက္ အသီးကို အေျခာက္ ျပဳလုပ္ျခင္း၊ စည္သြပ္ဗူးမ်ားျဖင္႔ ေရာင္းခ်ျခင္း၊ ယိုျပဳလုပ္ျခင္းနဲ႔ တရုတ္ျပည္တြင္း မွာေတာ႔ အရက္မ်ား ၊ ဝိုင္မ်ားစိမ္ျခင္း၊ ေဖ်ာ္ရည္မ်ား ထုတ္လုပ္ျခင္းတို႕ ျပဳလုပ္ၾကတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ႏွစ္တမ္းရွည္ၾကာတဲ႔ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ၾကီး

ဒါကေတာ႕ ကၽြန္မသိရသေလာက္ ရွာေဖြဖတ္ရႈမိတဲ႔ စေတာ္ဘယ္ရီပင္အေၾကာင္းပါ။ စေတာ္ဘယ္ရီလို႔ ကၽြန္မတို႔ ငယ္စဥ္ကတည္းက သိလာခဲ႔တဲ႔ ေျမမွာကပ္ေပါက္တဲ႔ ႏြယ္ပင္သက္သက္တာ ရွိတာမဟုတ္ဘဲ လူအရပ္ထက္ ျမင္႕မားတဲ႔ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ၾကီးေတြလည္း ရွိႏိုင္ပါတယ္လို႔.. ဒါေၾကာင္႕လည္း တစ္ေယာက္ေယာက္ကသာ သင္႕ကို စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေအာက္မွာ ေတြ႔ခ်င္ပါတယ္လို႔မ်ား ေျပာလာခဲ႔ရင္ မျဖစ္ႏိုင္တဲ႔စကားေတြ ေျပာတယ္ဆိုျပီး မျငင္းပယ္လိုက္ပါနဲ႔ေနာ္။ စေတာ္ဘယ္ရီပင္ ေအာက္မွာလည္း “သူနဲ႔ကၽြန္မ” ဆိုတဲ႔ ရုပ္ရွင္ကား ရိုက္လို႕ရတာျဖစ္သလို၊ ဝတၳဳေတြထဲမွာလည္း “စေတာ္ဘယ္ရီပင္ေအာက္မွာ ေတြ႔ရေအာင္လို႔ ” ထည္႔သံုးမယ္ ဆိုရင္လည္း ရပါတယ္လို႔ေျပာရင္ ယံုႏိုင္ျပီ မဟုတ္ပါလားရွင္  း)